Informacja

Informujemy ?e trwaj? prace nad ujednoliceniem Bloga Naukowego i Bloga Spo?eczno?ci. Komentarze oraz wpisy Bloga Naukowego EP zosta?y przeniesione. Posimy o klikni?cie na tu: Blog Naukowy EP

Wac?aw Janikowski

Wac?aw Janikowski

Dr Wac?aw Janikowski. Etyk, metaetyk. Adiunkt w Zak?adzie Etyki Instytutu Filozofii Uniwersytetu Szczeci?skiego. Zainteresowania naukowe: etyka, metaetyka, filozofia j?zyka (znaczenie i odniesienie, empiryzm a transcendentalizm), filozofia umys?u i neuronauka (?wiadomo??, reprezentowanie, przekonania i chcenia, procesy decyzyjne, wola), psychologia moralno?ci, psychologia osobowo?ci, psychologia ewolucyjna, filozofia psychologii. W filozofii naturalista metodologiczny. W etyce obiektywny utylitarysta czynw i subiektywny umiarkowany utylitarysta zasad. Zwolennik kulturowego pluralizmu utylitaryzmw zasad. Autor ksi??ki Naturalizm etyczny we wsp?czesnej filozofii analitycznej, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 2008 [http://semper.istore.pl/pl,product,380863,naturalizm,etyczny.html]. Przygotowuje prac? monograficzn? dotycz?c? kompatybilistycznych uj?? wolnej woli i odpowiedzialno?ci moralnej. E-mail:

piątek, 27 sierpnia 2010 16:53

Etyka musi by? antropocentryczna! Polecamy!

Cz?owiek witruwia?ski Cz?owiek witruwia?ski Leonardo da Vinci

Chcia?bym za?o?y? tu osobny w?tek podnosz?cy specjalnie kwesti?, czy etyka musi by? antropocentryczna. Moim zdaniem nie istnieje inna etyka. Jako utylitarysta jestem ?wiadom trudno?ci, jakie na gruncie utylitaryzmu mo?na by wysun?? wobec tego twierdzenia. Prosz? pozwoli?, ?e szerzej rozwin? swoje wywody w tej kwestii nast?pnym razem. Tu chcia?bym dotkn?? dwch istotnych tez okre?laj?cych antropocentryczno?? etyki, wchodz?c zarazem w polemik? z tekstami Pani Urszuli Zarosy.

Pani Urszula Zarosa, zarwno implicite w tekstach o podmiotowo?ci etycznej zwierz?t, jak i explicite w komentarzu (A ja chc? by? archanio?em) do wpisu dr Krzysztofa Saji nt. utylitaryzmu dla superinteligentw, forsuje bez wyra?nego uzasadnienia dwie radykalne i mocno kontrowersyjne opinie: 1) ?e g?upia i utrwalona kulturowo jest zasada, i? najpierw trzeba pomaga? ludziom w swoim kraju, i 2) ?e g?upia i utrwalona kulturowo jest zasada, i? najpierw trzeba pomaga? ludziom, a nie zwierz?tom.

Zajm? si? tu krtko owymi dwoma rzekomo g?upimi i kulturowymi zasadami. Ich uzasadnieniem s? odpowiednio dwie bardziej oglne zasady prima facie:
A) Ludzie maj? wi?ksze obowi?zki w niesieniu pomocy mieszkaj?cym bli?ej ni? mieszkaj?cym dalej, i
B) Ludzie maj? wi?kszy obowi?zek udzielania pomocy ludziom ni? zwierz?tom.

Podkre?lam, ?e s? to zasady prima facie, tzn. s? to zasady oglnikowe, ale nie bezwyj?tkowe. Musz? one zawiera? klauzul? ceteris paribus, poniewa? etyka zawiera mas? zasad, ktre w konkretnych sytuacjach mog? wchodzi? ze sob? w konflikt.

Obie zasady s? powszechne kulturowo, charakterystyczne dla gatunku ludzkiego. S? wi?c wyrazem instynktu gatunkowego. Nie s? to zasady kulturowe, poniewa? z definicji uniwersalia gatunkowe nie s? cechami kulturowymi. Poszczeglne kultury mog? je jedynie wzmacnia? lub os?abia?. Osobne pytanie stanowi kwestia, czy s? one g?upie czy m?dre. Nie twierdz? a priori, ?e wszystkie zasady b?d?ce wyrazem instynktu s? m?dre, z tego powodu, ?e istnieje wiele r?nych sensw i r?nych punktw widzenia odno?nie tego, co jest m?dre, a co nie. Bardziej bogaty, mocniejszy, sens s?owa m?dry wykracza poza w?sko poj?ty w?asny interes. W tym wypadku m?dry zawiera w sobie moralnie dobry. Je?li moralna dobro? jest okre?lona przez sk?onno?? do niesienia pomocy, to przecie? nie tylko. M?dro?? w bogatszym sensie oznacza m.in. inteligentne bycie dobrym. A to implikuje kierowanie si? pewnymi zasadami, a nie chaotyczne pomaganie kiedykolwiek komukolwiek. Zatem dochodzimy do pytania:

Czy w m?dro?? w znaczeniu etycznym wpisane s? zasady A) i B), czy te? jakie? inne, konkurencyjne, zasady?

Pani Urszula Zarosa przes?dza, ?e inne, lecz nie podaje uzasadnienia. Moim zdaniem etyka musi respektowa? obie zasady prima facie. Znajduj? kilka racji. Wymieni? tylko dwie: a) etyka nie mo?e przeciwstawia? si? najbardziej podstawowym komuna?om moralnym wsplnym wszystkim kulturom; po prostu, przesta?aby wwczas by? etyk?, sta?aby si? czym? innym; b) rzeczone zasady s? ?ci?le wpisane w etyk? ewolucyjn? (ktr?, jak przypuszczam, Pani Urszula Zarosa oglnie akceptuje), z ktr? utylitaryzm powinien by? uspjniany, na ile to mo?liwe.

Odno?nie zasady B). Filogenetycznie ukszta?towana sk?onno?? do niesienia pomocy w ramach tzw. altruizmu odwzajemnionego R. Triversa dotyczy relacji mi?dzy osobnikami jednego gatunku. Odno?nie zasady A). Sk?onno?? ta jest aktywowana, zgodnie z cz?sto ukryt? dla ?wiadomo?ci logik? op?acalno?ci altruizmu odwzajemnionego, w pierwszym rz?dzie wzgl?dem ludzi, z ktrymi mamy potencjalnie powtarzalne kontakty. Prawdopodobie?stwo powtrnych kontaktw koreluje odwrotnie z odleg?o?ci? zamieszkiwania obu osobnikw. Czynnikiem dodatkowo reguluj?cym aktywno?? naturalnej gotowo?ci niesienia pomocy jest, rwnie? zgodnie z cz?sto utajon? logik? op?acalno?ci altruizmu odwzajemnionego, tak?e stosunek wielko?ci ponoszonych przez darczy?c? kosztw do wielko?ci uzyskanych przez biorc? zyskw. Tu mamy jeszcze jedn? korelacj? umacniaj?c? sensowno?? zasady A): czym wi?ksza odleg?o?? mi?dzy zamieszkiwaniem darczy?cy i biorcy, tym ceteris paribus wi?kszy koszt udzielenia pomocy.

Oczywi?cie, powy?szy g?os stanowi tylko najprostszy szkic uzasadnienia twierdzenia, i? obie postponowane przez Pani? Urszul? Zaros? zasady nie s? kulturowe i g?upie. Jestem ciekaw, czy mo?na ?atwo obali?, i czy w ogle, cho?by to szkicowe uzasadnienie.

Ostatnia modyfikacja: piątek, 27 sierpnia 2010 17:41
Spodobał Ci się artykuł? Subskrybuj biuletyn i podziel się z innymi!

Kategorie bloga

Konferencje

Brak nadchodz?cych wydarze?

Licznik ?mierci

Ilo?? zwierz?t zabitych w celu konsumpcji mi?sa, jajek czy nabia?u na ?wiecie od momentu otworzenia tej strony. Licznik nie zawiera informacji o miliardach ryb zabijanych rocznie.

W oparciu o 2007 statistics from the Food and Agriculture Organization of the United Nations' Global Livestock Production and Health Atlas.

Get this counter

Prenumeruj emailem

Informacje o Blogu EP

Je?li jeste?cie Pa?stwo zainteresowani opublikowaniem artyku?u na Blogu EP, poni?ej znajduj? si? informacje dla potencjalnych autorw.